Bảo tàng văn hóa POP hay “Chiếc guitar vỡ” của Frank O. Gahry

Bài và ảnh: Ngô Ly Kha

Gần 20 năm đi vào hoạt động, Bảo tàng Văn hóa Pop (Museum of Pop Culture, viết tắt là MoPOP hay trước đây còn được gọi là Bảo tàng EMP) vẫn là một công trình gây nhiều tranh cãi của báo chí lẫn giới chuyên môn về việc Đẹp hay Xấu. Tuy nhiên, tất cả đều nhất trí rằng MoPOP là một thiết kế độc đáo, táo bạo và là một sự ngạc nhiên lớn về kỹ thuật xây dựng vào trước năm 2000. Về phần mình, tác giả công trình Frank O. Gahry cho rằng: Tòa nhà đôi khi chỉ là sự tôn vinh một cái gì đó…

Tôi tình cờ bắt gặp những đường cong quyến rũ đầy màu sắc của công trình khi đang ngồi trên một chiếc xe buýt dạo quanh khu trung tâm Seattle, bang Washington, miền bờ Tây nước Mỹ. Người ta không thể lầm tưởng những tấm kim loại lượn sóng đặc trưng của Frank Gehry với ai khác nhất là khi đã có một sự ngưỡng mộ nhất định với kiến trúc sư người Mỹ gốc Canada này. Ngay sau khi chuyến tham quan kết thúc, tôi đã quay lại tìm những đường cong và may mắn thay đó là một bảo tàng – một công trình công cộng, nghĩa là tôi được thỏa sức khám phá với vé vào cổng 36 đô.

Nhìn từ bên ngoài, công trình trông giống như một khối mây lung linh vô tình đậu lại dưới chân tòa tháp Space Needle. Phải mất một lúc tôi mới tìm được lối vào giữa các đám mây kim loại màu vàng, bạc, đỏ thẫm và xanh dương phủ đến tận mặt đất và một đường tàu chạy xuyên qua giữa tòa nhà. Bảo tàng Văn hóa Pop hay Dự án Âm nhạc Trải nghiệm trước đây là một bảo tàng phi lợi nhuận dành riêng cho văn hóa đương đại phổ biến. Công trình được thành lập bởi tỉ phú Paul Allen, người đồng sáng lập Microsoft với phần thiết kế kiến trúc của kiến trúc sư tài danh Frank Gehry.

Tương tự những những công trình khác của Frank Gehry vào thời điểm đó như Bảo tàng Guggenheim Bilbao, Phòng hòa nhạc Walt Disney hay Tháp Gehry, MoPOP được tạo hình bởi hàng nghìn mảnh ghép được làm từ các tấm kim loại phủ màu và phần lớn vật liệu xây dựng được phơi bày trong nội thất tòa nhà. Tòa nhà có diện tích 13.000 m2 bao gồm nhiều sảnh trưng bày, sảnh chiếu phim, các phòng triển lãm, phòng trải nghiệm nhạc cụ, phòng trải nghiệm hiệu ứng thực tế ảo, hiệu ứng tương tác, các mô hình phim khoa học viễn tưởng… Ở đây, tôi có thể đập phá một bộ trống Yamaha mới toanh trong một căn phòng kín hay tự xem những thước phim của chính mình khi đóng vai vệ binh giải cứu dải ngân hà.

Với tôi, MoMOP còn là một bảo tàng mang tính thách thức khách tham quan bởi lối bố trí không gian khá ngẫu hứng và hiệu ứng của ánh sáng, vật liệu… khiến du khách có cảm giác như đang bước vào một thế giới siêu thực. Niềm tự hào của công trình là phòng hòa nhạc Sky Church (được cho là để tưởng nhớ nghệ sĩ nhạc rock gốc Phi – Jimi Hendrix), có sức chứa lên đến 800 khách với trần cao hơn 21m và hệ thống âm thanh và ánh sáng tối tân cùng màn hình LED HD trong nhà khổng lồ. Tôi thích một biểu tượng khác khiêm tốn hơn, nhưng nhiều cảm xúc hơn đó là chiếc cột trang trí được ghép từ hàng trăm cây guitar điện đủ các thể loại theo hình tháp ngược. Pop là gì nếu thiếu vắng những cây guitar của Bo Diddley, Bob Dylan?

Cả Frank Gahry cũng thừa nhận rằng ông đã cho thu thập hình ảnh của Stratocaster – những cây guitar điện nguyên mẫu và mô phỏng lại hình dạng của chúng khi phát triển ý tưởng cho công trình này. Nhìn từ đỉnh tháp quan sát Space Needle (bạn phải mất thêm 15 đô mua vé nhé), tòa nhà trông giống như một chiếc guitar điện bị vỡ với phần cần đàn, dây và các phím vương vãi trên mái. Người ta ví MoPOP như một chiếc guitar vỡ là vì thế!

Cũng với tinh thần phóng khoáng này, các dầm thép kết cấu cuối cùng của công trình dành để ca ngợi những “nghệ sĩ” đầu tiên của bảo tàng, là nơi lưu trữ chữ ký của tất cả các công nhân đã xây dựng nên tòa nhà (nhà thầu chính là công ty Hoffman, có trụ sở tại Portland, Oregon, Mỹ). Và bên ngoài bảo tàng, những sân khấu ngoài trời vẫn không ngừng xao động. Sau gần 20 năm hoạt động, MoPOP được xem là một bảo tàng cửa ngõ, nơi tiếp cận khán giả đa thế hệ thông qua các bộ sưu tập, các triển lãm, các chương trình giáo dục và là nơi hội tụ của nghệ sĩ, khán giả và các ý tưởng trong nền văn hóa đương đại.

Thế nhưng việc Frank Gahry thẳng tay “ném” xuống thành phố biển xinh đẹp Seattle, nơi khởi nguồn của những ông lớn về công nghệ cao như Boeing, Microsoft… một cây guitar vỡ quả là không mấy dễ chịu với thị hiếu đa dạng của dư luận. Tạp chí Forbes gọi nó là một trong 10 tòa nhà xấu nhất thế giới. Nhà phê bình kiến ​​trúc New York Times, Herbert Muschamp đã mô tả công trình như “một thứ gì đó bò ra biển, lăn lộn và chết”. Ở góc độ của một du khách, tôi thấy MoPOP khá bắt mắt, gây tò mò và quyến rũ. Chẳng phải đây chính là những đặc trưng cần thiết của một bảo tàng?

P/S: Bài đã đăng trên tạp chí Kiến trúc Nhà Đẹp tháng 11.2018

Posted by

Writer, traveler, dreamer. Please ask before using my photos and articles. Ngô Ly Kha (Ms.) M: +84 905462296 E: ngolykha@gmail.com

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s